Qershor, 1999: Propaganda serbe trumbeton ikjen e serbëve, të cilët askush s’i ndjek

“Dita ka gdhirë me shi, por është ngrohtë. Qyteti ka nisur të ngjallet. Në Kosovë hyjnë nga Maqedonia dhe nga Shqipëria kolona të pafund njerëzish, të ndjekur para pak muajsh. Kanë ndenjur afër kufirit duke pritur ditën e kthimit. Propaganda serbe trumbeton ikjen e serbëve, të cilët askush s’i ndjek. Ata po largohen nga vendi i krimit”, shkruante gazetari Zenun Çelaj në ditarin e luftës më 18 qershor të vitit 1999

E enjte, 17 qershor

Derisa po i ktheja në vend librat e hedhura për tokë në bibliotekën e shtëpisë në Velani, dëgjova thirrjen me emër nga një zë i panjohur. U përshëndeta ftohtë me njerëzit “e panjohur”. Njëri m’u drejtua me habi: “Nuk më njeh? Unë jam Meroja, Mero Baze!” Pastaj kujtova kolegun nga Tirana, me të cilin isha parë para pesë vjetësh dhe që më kishte lënë përshtypje prej gazetarit të spikatur. U përshëndetem për së dyti.

“As mua s’më njeh?” – më thotë tjetri, më i ri. Po derisa e pikas me shikim, shquaj fytyrën e Dardanit, djalit të Nehat Islamit, të cilin njëmend s’e kisha parë tri vjet, por ai nuk kishte ndryshuar aq sa të mos e njihja. Duket kishte ndryshuar mendja ime. Ai kishte lënë Kanadanë dhe gruan atje, për t’u inkuadruar në njësitin special të UÇK-së “Delta”. E përqafova edhe këtë me lot.

Lash bibliotekën dhe shtëpinë dhe e shoqërova deri në Shtabin e Zonës së Llapit, në Kolovicë të Re, ku ishte Liraku. Dardani e Liraku janë moshatarë dhe janë rritur bashkë. Takimi i tyre ishte shumë emocionues. Ata po shiheshin pas tetë a nëntë vjetësh. Kur ishin ndarë ende nuk i kishin rënë brisk fytyrës. Tash duken burra, ani luftëtarë… Na bëri të qajmë edhe takimi i Mevlyde Kadriut me Lirakun. Kjo të kujtonte nënën e tij, që nuk e ka qe katër vjet. Lirijoni, djali i saj, po ashtu është rritur me Lirakun. Si dy vëllezër.

E premte, 18 qershor

Dita ka gdhirë me shi, por është ngrohtë. Qyteti ka nisur të ngjallet. Në Kosovë hyjnë nga Maqedonia dhe nga Shqipëria kolona të pafund njerëzish, të ndjekur para pak muajsh. Kanë ndenjur afër kufirit duke pritur ditën e kthimit.

Propaganda serbe trumbeton ikjen e serbëve, të cilët askush s’i ndjek. Ata po largohen nga vendi i krimit. Ka ardhur për t’i trimëruar që të mbesin “në tokën e shenjtë” edhe patriku i tyre, Pavli. Por, këta nuk ndalen. Kanë bërë gjithë ato mëkate. I ndjek gjaku i fëmijëve, grave e pleqve shqiptarë të pafajshëm, me të cilin kanë përlyer duart e shpirtin. I ndjekin varrezat masive, të vrarët që s’mund të flasin.

E enjte, 19 qershor

Ka më shumë se tre muaj që nuk jam parë me Ibrahim Osmanin, kolegun e “Zërit të Amerikës”. Takimi në kafiterinë-ëmbëltore “Korzo” ishte një nga ato që i kam pritur me gëzim gjithë këto ditë. Mezi e binda të shkonim ‘për inat’ në hotelin “Grand”, ku nuk kemi hyrë gati dhjetë vjet. Kërkuam në shqipe nga një kafe, por kamerieri na u përgjigj serbisht se nuk dinte çfarë donim. Në “Grand” ende i gjithë personeli është serb dhe ata madje njerëz të policisë. Kamerieri na pa vëngër, megjithatë na solli kafetë.

Vetëm ata ishin serbë. Klientela të gjithë ishim shqiptarë. Kishte nga ta edhe të tillë që për tridhjetë vjet s’e kanë parë Kosovën.

Fund. Shkëputur nga kapitulli “Ditari i luftës: Ferri para lirisë” i librit “Udhëtim në të shkuarën” i Zenun Çelajt, Botimet KOHA, tetor 2020