Kimikatet e zakonshme shtëpiake që lidhen me dëmtimin e trurit

 

Hulumtimet e reja tregojnë se kimikatet që gjenden në produkte të panumërta shtëpiake mund të dëmtojnë qelizat e specializuara të trurit.

 

Një ekip studiuesish nga Shkolla e Mjekësisë e Universitetit Case Western Reserve ka ofruar një pasqyrë të re mbi rreziqet që disa kimikate të zakonshme shtëpiake paraqesin për shëndetin e trurit. Ata sugjerojnë se kimikatet që gjenden në një gamë të gjerë artikujsh, nga mobiliet tek produktet e flokëve, mund të lidhen me sëmundje neurologjike si skleroza e shumëfishtë dhe çrregullimet e spektrit të autizmit.

 

Problemet neurologjike prekin miliona njerëz, por vetëm një pjesë e rasteve mund t’i atribuohen vetëm gjenetikës, duke treguar se faktorë të panjohur mjedisorë janë kontribues të rëndësishëm në sëmundjet neurologjike.

 

Studimi i ri i botuar në revistën Nature Neuroscience, zbuloi se disa kimikate të zakonshme shtëpiake ndikojnë në mënyrë specifike në oligodendrocitet e trurit, një lloj qelize e specializuar që gjeneron izolimin mbrojtës rreth qelizave nervore.

 

“Humbja e oligodendrociteve qëndron në themel të sklerozës së shumëfishtë dhe sëmundjeve të tjera neurologjike,” tha studiuesi kryesor, Paul Tesar, dr. Donald dhe Ruth Weber Goodman Profesor i Terapeutikës Novatore dhe drejtor i Institutit për Shkenca Glial në Shkollën e Mjekësisë. “Tani tregojmë se kimikatet specifike në produktet e konsumit mund të dëmtojnë drejtpërdrejt oligodendrocitet, duke përfaqësuar një faktor rreziku të panjohur më parë për sëmundjet neurologjike.”

 

Kimikatet problematike dhe efektet e tyre

Me premisën se nuk janë bërë mjaftueshëm kërkime të plota mbi ndikimin e kimikateve në shëndetin e trurit, studiuesit analizuan mbi 1800 kimikate që mund të ekspozohen ndaj njerëzve. Ata identifikuan kimikate që dëmtojnë në mënyrë selektive oligodendrocitet i përkasin dy klasave: frenuesit e flakës organofosfate dhe përbërjet kuaternare të amonit.

Meqenëse komponimet e amonit kuaternar janë të pranishëm në shumë produkte të kujdesit personal dhe dezinfektues, të cilët po përdoren më shpesh që nga fillimi i pandemisë COVID-19, njerëzit janë të ekspozuar rregullisht ndaj këtyre kimikateve. Dhe shumë pajisje elektronike dhe mobilie përfshijnë frenuesit e flakës organofosfate.

Studiuesit përdorën sisteme qelizore dhe organoide në laborator për të treguar se komponimet kuaternare të amonit shkaktojnë vdekjen e oligodendrociteve, ndërsa frenuesit e flakës organofosfate parandaluan maturimin e oligodendrociteve.

Implikimet për shëndetin e njeriut

Ata demonstruan se si të njëjtat kimikate dëmtojnë oligodendrocitet në trurin në zhvillim të minjve. Studiuesit gjithashtu e lidhën ekspozimin ndaj një prej kimikateve me rezultate të dobëta neurologjike tek fëmijët në nivel kombëtar.

“Ne zbuluam se oligodendrocitet – por jo qelizat e tjera të trurit – janë çuditërisht të prekshme ndaj përbërjeve kuaternare të amonit dhe frenuesit të flakës organofosfate,” tha Erin Cohn, autori kryesor dhe student i diplomuar në Programin e Trajnimit të Shkencëtarëve Mjekësor të Shkollës së Mjekësisë. “Të kuptuarit e ekspozimit të njeriut ndaj këtyre kimikateve mund të ndihmojë në shpjegimin e një lidhjeje që mungon në mënyrën se si lindin disa sëmundje neurologjike.”

Lidhja midis ekspozimit të njeriut ndaj këtyre kimikateve dhe efekteve në shëndetin e trurit kërkon studim të mëtejshëm, paralajmëruan ekspertët. Hulumtimet e ardhshme duhet të gjurmojnë nivelet kimike në trurin e të rriturve dhe fëmijëve për të përcaktuar sasinë dhe kohëzgjatjen e ekspozimit të nevojshëm për të shkaktuar ose përkeqësuar sëmundjen.

“Gjetjet tona sugjerojnë se është i nevojshëm një shqyrtim më i plotë i ndikimeve të këtyre kimikateve të zakonshme shtëpiake në shëndetin e trurit,” tha Tesar. “Shpresojmë se puna jonë do të kontribuojë në vendimet e informuara në lidhje me masat rregullatore ose ndërhyrjet e sjelljes për të minimizuar ekspozimin kimik dhe për të mbrojtur shëndetin e njeriut.”