Sulltanesha Razia, sundimtarja me “talent për luftë” që u vra nga robëruesit e saj

Ashtu si pjesa më e madhe e mbretërimit të saj, hyrja e Razias në sulltanatin e Delhit është e mbuluar me mister. E vetmja kronikë bashkëkohore është Tabaqat-i-Nasiri i Minhaj Siraj Juzjanit, karriera e së cilës kishte lulëzuar gjatë mandatit të saj të shkurtër dhe që ishte plot lavdërime për aftësitë e saj sunduese. ‘Një sovran i madh’, shkroi ai për të: ‘E zgjuar, e drejtë, dashamirës, mbrojtëse e të diturve, shpërndarëse drejtësie, kujdestare e nënshtetasve të saj.’ Por çfarë dobie i bëri asaj, pyeti ai, nëse burrat nuk arrinin ta merrnin seriozisht?

Babai i saj, Shams ud-Din Iltutmish, i kishte vënë re cilësitë e saj udhëheqëse dhe e kishte emëruar atë si trashëgimtare të tij. Megjithatë, pas vdekjes së tij, djali i më i madh, Firuz, mori pushtetin dhe vërtetoi me shpejtësi urtësinë e gjykimit të Iltutmishit. Prirjet e Firuzit, shkroi Juzjani, ‘ishin tërësisht drejt bufonisë, sensualitetit dhe devijimit… Ai kishte një pasion për të qeshurin dhe për të hipur mbi elefantët, dhe e gjithë klasa e drejtuesve të elefantëve arrinte të nxirrte përfitime të jashtëzakonshme nga pasuritë e tij.’

Nëna e Firuzit, Shah Turkan, kontrollonte punët e shtetit. Ajo u përpoq të vriste Razia-n, por Razia e prishi komplotin dhe, duke nxitur mbështetjen e popullit të Delhit, përmbysi dhe ekzekutoi vëllanë e saj në vjeshtën e vitit 1236. Ajo doli nga Purdah dhe u shfaq në publik me veshje sulltanore.

Ishte një periudhë e trazuar. Mongolët kërcënuan në perëndim, ndërsa stabiliteti i brendshëm u minua nga forca të ndryshme të përçarë, duke përfshirë fisnikërinë turke dhe guvernatorët rebelë provincialë. Razia kaloi pjesën më të madhe të mbretërimit të saj duke u marrë me kryengritjet, me raste duke udhëhequr vetë ushtrinë. Siç shprehej Juzjani, ajo kishte talent për luftë.

Gjatë një fluturimi të tillë nga fortesa e saj në Delhi kundër Malik Iltuniah nga Bhatinda, fisnikëria e rrëzoi atë nga froni për një vëlla më të vogël. Razia u burgos. Megjithatë, ajo nuk mbaroi. Ajo u martua me Iltuniah dhe së bashku marshuan në kryeqytetin e saj të mëparshëm. Ata u mundën jashtë mureve të saj dhe ushtria e tyre i braktisi.

Ka më shumë gjasa që ajo dhe burri i saj të jenë vrarë nga robëruesit më 13 tetor 1240.

Mathew Lyons | Botuar në History Today

P֝ërgatiti: Albert Vataj