4 shtatori i vitit 476 konsiderohet tradicionalisht dita e rënies së Perandorisë Romake Perëndimore i shoqëruar me fundin e antikitetit dhe fillimin e mesjetës

Jahja Drancolli

4 shtatori i vitit 476 konsiderohet tradicionalisht dita e rënies së Perandorisë Romake Perëndimore i shoqëruar me fundin e antikitetit dhe fillimin e mesjetës. Në të vërtetë, në atë datë, gjenerali gjerman Flavius ​​Odoacer rrëzoi perandorin romak Romulus Augustulus dhe e shpalli veten mbret të Italisë!

Është e njohur se gjatë mbretërimit të Kostandinit I të Madh (306–337), Roma pushoi së qeni qendër dhe u zëvendësua nga Kostandinopoja e sapokrijuar (330). Në vitin 395 perandori Theodosius e ndan Perandorinë në Perandorinë Romake Perëndimore dhe Perandorinë Romake Lindore (Perandoria e Bizantit).

Hunët në shekujt IV-VII shkaktuan valë të mëdha të shpërnguljës së popujve, ndërsa fise të shumta barbare morën pjesë dhe pushtuan Perandorinë (Visigotët, Ostrogotët, Vandalët).

Agonia e Perandorisë Romake Perëndimore përfundoi në 476 kur Ostrogotët e udhëhequr nga Odoacer rrëzuan perandorin Romulus Augustulus dhe shpallën mbretërinë e tyre. Më pas, Kisha Romake e udhëhequr nga Papa mbeti për disa shekuj e vetmja organizatë që ruajti strukturën administrative dhe, duke përhapur krishterimin midis popujve të vendosur rishtazi, ruajti unitetin e zonës së ish-Perandorisë Romake Perëndimore.

Në Lindje u ruajt vazhdimësia e Perandorisë, e cila pasi u ndryshua ndjeshëm, filloi të quhej Perandoria Bizantine. Këto ndryshime ishin tashmë të dukshme në kohën e Justinianit (527-565), i cili futi administratën civile dhe pushtetin e centralizuar në duart e tij, kodifikoi të drejtën romake, “Corpus Iuris Civilis” (534). Justiniani ishte perandori i fundit që u përpoq të ripushtonte territorin e Perandorisë Romake Perëndimore, por për shkak të ngritjes së dinastisë persiane të Sasanidëve në Lindje ai nuk ia doli, duke mbajtur pushtetin vetëm në Ravena dhe Siçili. Konfliktet me arabët (nga shekulli VII), të cilët depërtuan në kontinentin europian dhe pushtuan pjesën më të madhe të Gadishullit Iberik (shek. VIII), e orientuan plotësisht Bizantin drejt Lindjes dhe problemeve të tij.

Frankët ishin të parët që ndërtuan një shtet më të fortë nën Klodovikun I, themeluesin e dinastisë Merovingiane (481-511). Pas vdekjes të tij, shteti Frank u nda mes katër fëmijëve të tij. Ringjallja filloi me Pepinin e Vogël (714–768), themeluesin e dinastisë Karolingiane (shekulli VIII). Përfaqësuesi më i fuqishëm i saj ishte djali i Pepinit, Karli I i Madh (768–814), shteti i të cilit për herë të parë në tre shekuj përfshinte pjesë të mëdha të Europës perëndimore dhe qendrore. Karli u përpoq të rivendoste Perandorinë Romake dhe kulturën e saj, mbështeti përhapjen e krishterimit, krijimin e komuniteteve fetare dhe misionare, ngritjen e shkollave katedrale, zhvillimin e kulturës dhe artit (Rilindja Karolingiane). Në Krishtlindjet e 800 Papa Leo III kurorëzoi Karlin e Madh si Perandor Romak, duke rivendosur Perandorinë në Perëndim. Megjithatë, pas vdekjes së tij, perandoria u nda!