​Fjalia e parë e deshifruar e shkruar me alfabetin e lashtë, ja çfarë thotë

Shkencëtarët kanë përkthyer fjalinë e parë të shkruar ndonjëherë në gjuhën e lashtë të kananitëve, një popull që në historinë e lashtë jetonte në territoret e Izraelit, Palestinës, Libanit, Sirisë dhe Jordanisë së sotme.

Mbishkrimi në një krehër të vogël prej fildishi, i cili daton rreth vitit 1700 p.e.s., thotë: “U bëftë që kjo tufë t’i zhdukë morrat nga flokët dhe mjekra!”

“Kjo është fjalia e parë e gjetur ndonjëherë në gjuhën kananite në Izrael. Është një pikë kthese në historinë e aftësisë njerëzore për të shkruar,” tha Yosef Garfinkel nga Universiteti Hebraik i Jerusalemit, siç raportohet nga Sky News.
“Ka kananitë në Siri, por ata shkruajnë me një shkrim tjetër, jo me alfabet”

Ekspertët e gjetën krehrin në Tel Lachish në vitin 2017, por gdhendja ishte aq e padukshme sa u vu re vetëm këtë vit, pas së cilës mbishkrimi u deshifrua nga epigrafi semit Daniel Vainstub.

Garfinkel thekson se krehja është bërë nga tufa elefanti dhe se gdhendja përbëhet nga 17 shkronja kananite dhe shtatë fjalë.

“Ka kananitë në Siri, por ata shkruajnë me një shkrim tjetër, jo një alfabet. Qytetet kananite përmenden në dokumentet egjiptiane dhe në Biblën hebraike. Mbishkrimi në krehër është dëshmi e drejtpërdrejtë e përdorimit të alfabetit, i cili është ende përdoret sot, në aktivitetet e përditshme rreth 3700 vjet më parë”, shpjegoi Garfinkel.

Krehri ka përmasa 3,5 cm x 2,5 cm dhe ka dhëmbë në të dy anët. Duke qenë se ishte prej fildishi, ndoshta ishte një artikull luksi i importuar nga Egjipti. Dizajni i tij nuk ndryshon nga krehrat e sotëm që përdoren për të hequr morrat.

Duke qenë se është ndoshta një artikull më luksoz, duket se problemin me veshët e kanë pasur edhe pjesëtarët e shtresave të larta të asaj shoqërie. Deri më tani, në zonën arkeologjike të Tel Lakishit janë gjetur 10 mbishkrime kananite, më shumë se kudo tjetër në Izrael, por asnjë nuk është ruajtur në tërësi, domethënë nuk ishte një fjali e plotë.