Gjethet e gjelbra, në vjeshtë, bëhen të verdha, portokalli, të kuqe, kafe… Cila është arsyeja e këtij spektakli ngjyrash të natyrës?
Sipas David Lee, i cili ka studiuar ngjyrën e gjetheve në Universitetin Ndërkombëtar të Floridës që nga viti 1973, “Ngjyra e një gjetheje është zbritëse, si ngjyrat e pastelave në letër”.
E VERDHË- PORTOKALLI. Në qelizat e gjetheve, në fakt, ka karotenoidë (pigmente kimike përgjegjëse për ngjyrën portokalli të karotave ose të verdhën e misrit) të cilat megjithatë mbeten të padukshme nën jeshilenë e klorofilit (pigmenti kimik që kap energjinë e diellit).
Por në vjeshtë, kur gjethet po i afrohen fundit të ciklit të tyre jetësor, klorofili zvogëlohet dhe ngjyra e verdhë-portokalli e karotinës dhe pigmenteve të tjera (të cilat zakonisht fshihen nga jeshilja e klorofilit) merr përsipër dhe zbulohet.
E KUQE-VJOLLCË. Bimët prodhojnë gjithashtu pigmente të tjera, anthocyanina (nga greqishtja anthos = lule dhe kyàneos = blu), të cilat kanë një nuancë blu-kuqërremtë dhe funksionin e “mbrojtësit të diellit” kundër disa rrezeve ultravjollcë (ato janë gjithashtu përgjegjëse për ngjyrën blu të shumë fruta të tilla si boronica).
Kur klorofili dhe antocianinat bashkëjetojnë, ngjyra e gjetheve mund të kthehet drejt bronzit, si në pemët e hirit. Në përqendrime mjaft të larta, antocianinet e bëjnë gjethen të duket pothuajse vjollcë, si në panjet japoneze.
GRI. Më në fund, ngjyrat më gri të vjeshtës formohen kur gjethet janë plotësisht të vdekura, sepse ndodh degradimi i kloroplasteve (korpuskulat qelizore që përmbajnë klorofil). Dhe kur gjethet janë tharë, pigmentet lidhen së bashku dhe formojnë atë që David Lee e quan një “grulë kafe”.
Nga Donatella Zorzetto Vapa ekstreme po vendos në alarm mjekët. Ekziston një prag…
Rëndesa në këmbë, ënjtja rreth kyçeve dhe venat më të dukshme në mbrëmje…
Marrja e një tablete vitaminë C dy herë në ditë mund të ndihmojë…
Sulmi në tru ndodh kur furnizimi me gjak në një pjesë të trurit…
Që në lashtësi, hudhra ka qenë aleate e njerëzimit kundër shumë sëmundjeve. …
Kanceri i mushkërive është lloji i dytë i kancerit më i përhapur si…