Në ditën e sotme të vitit 1358 është themeluar Republika e Raguzës/Dubrovnikut

Jahja Drancolli

Në ditën e sotme të vitit 1358 është themeluar Republika e Raguzës/Dubrovnikut (Respublica Ragusina), e cila gradualisht do të zotëron të gjitha atributet e shtetësisë, territorin, stemën, flamurin dhe sistemin e vet monetar. Periudha në të cilën Republika arriti kulmin e saj zgjati deri më 31 janar 1808, kur forcat okupuese të Napoleonit e shfuqizuan zyrtarisht atë!
Territori i Republikës së Raguzës zotëronte 1092 km². Qyteti ishte i banuar me 5.000-10,000, dhe në territorin e të gjithë Republikës rreth 35-45,000 banorë, ndërsa deri 10% ishin arbër. Sistemi juridiko-shtetëror legjitimoi sistemin aristokratiko-republikan, i cili nuk ndryshoi në mënyrë të konsiderueshme deri në rënien e Republikës. E gjithë pushteti në Qytet dhe në Republikë ishte në parim në duart e Këshillit të Madh (Consilium Maius), kuvendi i fisnikëve. Ky organ miratoi ligje, zgjidhi çështjet juridike të shtetit dhe zgjodhi të gjithë magjistratët dhe zyrtarët. Ndërsa Senati ose Këshilli i peticionuesve (Consilium Rogatorum), ka vepruar si një organ politik operacional, duke vendosur udhëzime dhe lëvizje konkrete në politikën e brendshme dhe të jashtme. Këshilli i Vogël (Consilium Minus) ishte një organ ekzekutiv, që është marrë kryesisht me punët e brendshme. Duka e Raguzës (Rektori) kryesoi të gjitha këshillat, duke përfaqësuar sovranitetin e shtetit për nga funksioni i tij. Mandati i princit zgjati vetëm një muaj. Njësitë territoriale lokale ishin principatat dhe kapitenët. Pushteti administrativ dhe gjyqësor në principatat dhe kapitenët ushtrohej nga fisnikët – patricët dhe kapedanët, të zgjedhur për një vit!
Zgjerimisht për këtë çështje të rëndësishme historiografike mund të lexoni në veprën e studiuesës së shquar kroate Zdenka Janeković-Römer, “Višegradski ugovor temelj Dubrovačke Republike (“Visegrád Privilege: Foundations of the Republic of Dubrovnik”. Zagreb: Golden marketing, 2003).