Pse të gjithë kemi filluar të harrojmë shumë kohët e fundit?!

Raste të shkurtra, të përkohshme të harresës, ato ‘momente të vjetra’ po na ndodhin më shpesh këto ditë, thonë ekspertët e kujtesës. E kemi të vështirë të kujtojmë gjëra të thjeshta: emrat e miqve dhe bashkëpunëtorëve që nuk i kemi parë prej kohësh, fjalë që duhet të vijnë lehtësisht, madje edhe si të kryejmë veprime rutinë që dikur dukeshin si më se të natyrshme.

Ne po jetojmë në një moment tjetër ndryshimi të madh ndërsa kthehemi në zyra, krijojmë rutina të reja dhe gjejmë bazën tonë në një tjetër normalitet të ri. I gjithë ky ndryshim konsumon energji njohëse, shpesh shumë më tepër sesa mendojmë, thonë neuroshkencëtarët. Nuk është çudi që nuk mund të kujtojmë se çfarë kemi ngrënë për mëngjes. Mendjet tona po luftojnë me momentet e tranzicionit.

Stresi kronik dhe kumulativ i dy viteve të fundit ka bërë gjithashtu ndikimin e tij. Hulumtimi i fundit mbi këtë temë tregon se njerëzit që kanë përjetuar strese jete së fundmi kanë dëmtuar kujtesën. Stresi ndikon negativisht në hapësirën tonë të vëmendjes dhe gjumit, të cilat gjithashtu ndikojnë në kujtesë. Dhe stresi kronik mund të dëmtojë trurin, duke shkaktuar probleme të mëtejshme të kujtesës.

Vërshimi i informacionit që na vjen në kanale të shumta po na ‘zhurmon’ edhe trurin. Ne nuk jemi të aftë për t’i kushtuar vëmendje, duke lëvizur vazhdimisht telefonat tanë ndërsa jemi duke bërë gjëra të tjera, gjë që neuroshkencëtarët thonë se e bën të vështirë kodimin e kujtimeve në radhë të parë. Dhe mund të jetë e vështirë të kujtosh diçka jashtë kontekstit, si p.sh. emrin e kolegut që na flet papritmas personalisht, dhe jo në Zoom.

Pastaj është ngjashmëria e jetës sonë gjatë pandemisë. Si duhet të kujtojmë një ngjarje specifike kur çdo ditë ishte saktësisht e njëjtë si çdo tjetër?

Kujtesa bie me kalimin e moshës, por shkenca mjekësore nuk është e qartë se kur. Njerëzit plaken kognitivisht me ritme të ndryshme.

Disa studime tregojnë se aftësia e kujtesës arrin kulmin në të 20-at e njerëzve dhe gradualisht bie prej andej; të tjerë sugjerojnë se rënia më e madhe fillon rreth moshës 60-vjeçare. Nëse jeni të shqetësuar për kujtesën tuaj, duhet të shihni mjekun tuaj, veçanërisht nëse njerëzit e tjerë vërejnë humbjen tuaj të kujtesës. Ja çfarë rekomandojnë ekspertët për të rritur kujtesën tuaj.

Mos e Forconi. Të forconi veten të kujtosh diçka është kundërproduktive. Do të zhgënjeheni dhe ai zhgënjim lejon që pjesa emocionale e trurit tuaj të kapërcejë pjesët e trurit tuaj që rikthejnë kujtimet, thotë Jennifer Kilkus, një psikologe shëndetësore klinike dhe asistent profesor i psikiatrisë në Shkollën e Mjekësisë Yale. Lëreni të shkojë për pak; merrni frymë thellë për të qetësuar trurin tuaj dhe provoni përsëri më vonë.

Ndaloni kryerjen e shumë detyrave në një kohë. Është e vështirë të kujtosh diçka, kur je duke bërë dy gjëra njëherësh, thotë Dr. Kilkus. Kështu që hiqni telefonin tuaj. Provoni të bëni një gjë në kohë. Kushtojini vëmendje detyrave të vogla që bëni zakonisht me autopilot, të tilla si larja e dhëmbëve.

Ndihmoni trurin tuaj të qetësohet. Kjo do të forcojë lobin tuaj ballor, i cili është i përfshirë si në kodimin dhe rikthimin e kujtesës, ashtu edhe në rregullimin e stresit. Mjekët rekomandojnë meditim të përditshëm, yoga ose thjesht frymëmarrje të ngadaltë të thellë për të paktën 10 minuta në ditë. Bëni një shëtitje, mundësisht në natyrë. Lidhuni me një të dashur, bëni një bisedë të gjatë, bëni një përqafim, kryeni marrëdhënie me partnerin/en tuaj. Intimiteti redukton stresin duke ju bërë të ndiheni të sigurt dhe konsideruar. Dhe flini pak. Kjo pastron toksinat në trurin tuaj që mund të bllokojnë përpunimin tuaj mendor.

Jini të pranishëm në shoqëri. Kushtojini vëmendjen tuaj të plotë njerëzve kur flisni me ta. Të bësh këtë do t’ju ndihmojë të kujtoni më mirë atë që dëshironi të thoni në bisedë, sepse truri juaj nuk do të shpërqendrohet ose mbingarkuar dhe të mbani mend atë që u tha. Pra: Hiqeni telefonin. Fikni televizorin. Dhe realisht kushtojini vëmendje asaj që thotë i dashuri juaj; mos prisni vetëm radhën tuaj për t’u përgjigjur.