<div id="reklama-170x600">
    <script type="text/javascript">
        window.ANConfig = window.ANConfig || {};
        window.ANConfig.placements = window.ANConfig.placements || [];

        window.ANConfig.placements.push({
            adUnitId: 'reklama-170x600',
            propertyId: '104390',
            placementId: '840783',
            data: {
            },
            onLoad: function (adUnitId) {
                console.log('1', adUnitId);
            },
            onFail: function (adUnitId) {
                console.log('0', adUnitId);
                //fallback code
            },
        });

        (function () {
            if (!document.getElementById('ap-js')) {
                var ver = new Date().toISOString().split(':')[0].replace(/\D/g,'');
                var apjs = document.createElement("script");
                apjs.type = "text/javascript";
                apjs.async = true;
                apjs.setAttribute('id', 'ap-js');
                apjs.src = "https://central.gjirafa.com/js/ap-gjanout.js?v=" + ver;
                document.head.append(apjs);
            }
        })();
     </script>
</div>

Shkrirja e akullnajave zbulon armët 1700-vjeçare të gjuetarëve

Arkeologët akullnajorë në Norvegji kanë zbuluar armë dhe streha sekrete në një mal të largët ku gjuetarët e fshehtë prisnin renë më shumë se një mijëvjeçar më parë.

Ndërsa vëzhgoi një pjesë të majës malore në brendësi të Sandgrovskaret, ekipi arkeologjik gjeti pesë shigjeta, tre prej të cilave janë deri në 1700 vjet të vjetra. Studiuesit zbuluan gjithashtu 40 blinda gjuetie të ndërtuara me gurë, të cilat i bënë gjuetarët “të padukshëm” për drerët aty pranë.

“Kur dreri ishte afruar brenda 10-20 metrave, gjahtari ngrihej dhe fillonte të gjuante shigjeta,” tha Lars Pilo, një arkeolog pranë Departamentit të Trashëgimisë Kulturore, Këshilli i Qarkut Innlandet, Norvegji, bashkë-drejtor i Programit të Arkeologjisë Glacier dhe redaktori i faqes së internetit Secrets of Ice.

Për vite me radhë, Pilo dhe kolegët e tij kanë udhëtuar nëpër male për të kërkuar objekte të ekspozuara nga shkrirja e akullnajave. Ata e gjetën këtë vend të veçantë në vitin 2013, por nuk ishin në gjendje të ktheheshin për të bërë një studim të madh sistematik atje deri në vitin 2018, kur gjetën armët dhe blindat e gjuetisë.

“Ka shumë shkrirje që po ndodh për shkak të ndryshimeve klimatike dhe ne duhej t’i jepnim përparësi zonave të tjera në afatin e shkurtër kohor për punën në terren arkeologjike akullnajore,” tha ai.

Nga pesë shigjetat, tre kanë ende një majë shigjete hekuri të ruajtur. Bazuar në një analizë të formave të majave të shigjetave, këto armë ka të ngjarë të datojnë midis viteve 300 dhe 600 pas Krishtit.

Një nga tre majat e shigjetave prej hekuri është “një lloj i rrallë që nuk është gjetur në akull më parë dhe pothuajse në varre në ultësira”, tha Pilø për Live Science në një email. Kur Secrets of the Ice shpalli gjetjet në mediat sociale në shkurt, ata morën “shumë komente se duhej të ishte një majë shtize, por boshti i shigjetës u gjet pranë tij, kështu që është një shigjetë,” vuri në dukje ai.

Dy shigjetat e tjera – ato pa majë shigjetash prej hekuri – ka të ngjarë të datojnë në mijëvjeçarin e parë P.e.s., tha Pilo.

Shigjetat nuk mund të kishin fluturuar më shumë se 20 metra, kështu që gjuetarët kishin nevojë për një vend të mirë për t’u fshehur. Dhe nëse nuk do të kishte një të tillë, ata e ndërtonin vetë”, shkruan Secrets of the Ice.

Gjuetarët jetonin poshtë në lugina, por padyshim që kishin stacione të mëdha gjuetie më lart në male, thotë Espen Finstad, një arkeolog akullnajash, për sciencenorway.no.

Gjatë epokës së gurit, njerëzit në këtë zonë jetonin në vendbanime të thjeshta. Më vonë, gjatë epokës së hekurit, ata jetuan në “shtëpi të gjata madhështore poshtë në luginë, thotë Finstad. Në vitin 2021, arkeologët akullnajorë njoftuan zbulimin e disa prej këtyre shtëpive të gjata, raportoi më parë Live Science.

Ekipi gjeti gjithashtu 77 copa të brirëve dhe kockave të drerit dhe 32 shkopinj frikësues, të cilët do të ishin vendosur në tokë si shtyllat e gardhit për të drejtuar drerët e trembur drejt harkëtarëve të gatshëm, tha Pilo. Shkopinjtë frikësues datojnë midis viteve 200 dhe 1000 pas Krishtit, gjatë epokës së hekurit, shtoi ai.

“Shkopi frikësues u përdor për të çuar renë drejt blindave të gjuetisë, megjithëse saktësisht se si ndodhi kjo është ende diçka që ne po përpiqemi ta kuptojmë,” tha Pilo për Live Science.

Pilo dhe kolegët e tij planifikojnë të vazhdojnë studimet në malet e afërta me shkrirjen e akullit. Në fund të fundit, koha po mbaron; një studim i ri zbulon se sipërfaqja totale e akullnajave në Norvegji është zvogëluar me 14% krahasuar me herën e fundit që u matën akullnajat nga viti 1999 deri në 2006, sipas Drejtorisë Norvegjeze të Burimeve Ujore dhe Energjisë (NVE).

postbck postbck