<div id="reklama-170x600">
    <script type="text/javascript">
        window.ANConfig = window.ANConfig || {};
        window.ANConfig.placements = window.ANConfig.placements || [];

        window.ANConfig.placements.push({
            adUnitId: 'reklama-170x600',
            propertyId: '104390',
            placementId: '840783',
            data: {
            },
            onLoad: function (adUnitId) {
                console.log('1', adUnitId);
            },
            onFail: function (adUnitId) {
                console.log('0', adUnitId);
                //fallback code
            },
        });

        (function () {
            if (!document.getElementById('ap-js')) {
                var ver = new Date().toISOString().split(':')[0].replace(/\D/g,'');
                var apjs = document.createElement("script");
                apjs.type = "text/javascript";
                apjs.async = true;
                apjs.setAttribute('id', 'ap-js');
                apjs.src = "https://central.gjirafa.com/js/ap-gjanout.js?v=" + ver;
                document.head.append(apjs);
            }
        })();
     </script>
</div>

Doli nga shtypi libri Eposi i Kreshnikëve në Ballkan

(Zymer Ujkan Neziri, Studime për folklorin, IV, Eposi i Kreshnikëve në Ballkan: Indeksi i Projektit E5, 2012-2016. Dëshmi dokumentare për UNESCO, Instituti Albanologjik, Prishtinë, 2021, 616 faqe)
Ky libër i Projektit E5 është pasqyrë e punës shumëvjeҫare në terren, 2012-2016, po edhe më vonë. Aty janë rezultatet e rreth 300 ekspeditave personale me kameramanin Baton Z. Neziri. Ato u kryen në 374 katunde të pesë shteteve të Ballkanit, ku jetojnë shqiptarët. Libri ka parathënie, hyrje e pasthënie, shqip e anglisht. Recensues janë profesorët D. Ellmer (David Elmer), Universiteti i Harvardit, SHBA, N. Skalldaferi (Nicola Scaldaferri), Universiteti i Milanos, Itali, si dhe A. Sadiku, Instituti Albanologjik, Prishtinë. Bashkëpunëtorë janë studiuesit: Sh. Sinani, Ze. Neziri, B. Baliu, B. Lajçi, A. Sadiku, V. Berisha. Në terren më ndihmuan edhe 90 bashkëpunëtorë.
Vëllimet e mbledhura: janë 15 vëllime me këngë e tregime të hulumtuara, të evidencuara, të shkruara, të kompjuterizuara e të incizuara në krahinat: Kraja, Tivar, M. e Madhe, Dukagjini; Plava e Gucia, Rozhaja, M. e Gjakovës, Hasi, Luma; Nikajt, Mërturi, Lezha, Kurbini, Puka, Mirdita; Rugova; Rr. i Dukagjinit, I; Rr. i Dukagjinit, II; Llapusha, I; Llapusha, II; Drenica, I; Drenica, II; Shala e Bajgorës; Rr. i Kosovës; Llapi; Gallapi; Kumanova – Kërçova.
Metodologjia e realizimit të Projektit E5: hulumtimi, shkrimi i teksteve dhe incizimi me kamerë, duke përfshirë tri format e ekzistencës: këndimi, recitimi dhe tregimi. Pyetësori ka të dhëna kryesore për rapsodin. Skeda e vogël ka të dhëna për vendin e datën e incizimit, të pranishmit, minutazhi, veglat, përmbajtja. Skeda e madhe përmban të dhëna për temën, motivin, personazhet, toponiminë, llojet e armëve, dyluftimin, fundin e ndodhisë, legjendaritetin, qeniet mitike, numrat mitikë, poetikën e kohës e të hapësirës, formulat, figuracionin, pamjet, portretet, kodeksin e nderit, rrëfimin, leksikun, pushimet muzikore etj.
Lahuta e lahutarët: Lahuta është vegla më e vjetër kordofone me një tel në Evropë. Ajo vazhdon ende jetën e vet në disa vise shqiptare në Ballkan, sidomos në zonat e thella të M. së Madhe, të Dukagjinit në Alpe, të Nikajve, të Mërturit, të M. së Gjakovës, të Rugovës, të Plavës e Gucisë, të Sanxhakut të Pazarit etj. Ajo ka pasur përhapje edhe jashtë Evropës. Zbukurohet me figura mitike ilire të gjarprit e të dhisë, me shqiponjë, me Gjergj Kastriotin, Adem Jasharin etj. Tash ka pak lahutarë e shumë përdorues të sharkisë. Para vitit 2012 ishin 329 lahutarë ndër ne, e pas atij viti ishin 148. Më 2021 kishim të gjallë 124 në Ballkan e në mërgatë.
Tri lloje të këndimit: këndimi i një këngëtari (solo), këndimi në dysh (duet), si dhe këndimi grupor dyzërësh (polifonik), 2-5, kryesisht në Maqedoninë e Veriut, pa veglave muzikore.
Rezultate: Janë evidencuar 865 njësi. Janë shkruar 502 këngë e motërzime, me 114 016 vargje, si dhe 123 tregime me 2 777 rreshta. Incizimet me kamerë: 5 438 minuta me 32 tregime dhe 225 këngë, që kanë 63 834 vargje. Por, punë ka mbetur për t’u kryer kryesisht në zonat nga Kelmendi e Hoti e deri në Kurbin. Fondi ynë kombëtar, nga 1897, tash ka rreth 600 mijë vargje, pra, rreth 90 vëllime, por shumica nuk janë botuar.
Çmime e vlerësime: Çmimi Europa Nostra për Projektin E5 të Eposit të Kreshnikëve në Ballkan, i nënshkruar nga Prof. Işık Aydemir, kryetar i Jurisë së Çmimeve të Trashëgimisë, Hagë, 1 mars 2016. Vlerësues: akademikët M. Korkuti, Sh. Sinani, V. Tole, profesorët D. Ellmer, N. Skalldaferi, A. Marashi, E. Mehmeti, L. Miraj, A. Bajrami, Ze. Neziri, H. Xhaferi, B. Lajҫi, I. Murtezani, B. Mustafa, B. Brisku, M. Palnikaj, I. Doda, Xh. Elliot, K. Losher, I. Neziri, V. Sejdiu etj. Projekti E5 është hartuar dhe është realizuar deri më 2021, për të mbledhur dëshmi për UNESCO, për dosjen e përgatitur për Paris, që eposi ynë të shpallet vlerë e trashëgimisë botërore të njerëzimit.

postbck postbck

Recent Posts

Mbi 4,100 të infektuar nga shpërthimi i parazitit Ciklospora në ShBA

    Mbi 4.100 persona janë infektuar nga paraziti Cyclospora në 41 shtete të ShBA-së,…

9 hours ago

Pse turqit na quajnë “Arnautë”/ mësojeni se nga vjen kjo shprehje!

    Shumë prej nesh kemi dëgjuar ose kemi qënë prezent që shqipëtarët i quajnë…

10 hours ago

Çka i ndodh trupit kur kafeja konsumohet në stomak bosh?

    Për shumë njerëz, dita nis me një filxhan kafe sapo hapin sytë. Por…

10 hours ago

Si t’i mbani fëmijët të sigurt kur temperaturat rriten?

    Ndërsa valët e të nxehtit bëhen më të shpeshta dhe më të rënda,…

10 hours ago

Nuk do ta besoni: Hulumtimi zbulon se si njerëzit mund të jetojnë deri në 156 vjet

    Një ekip studiuesish ka zbuluar një model të ri matematikor që thuhet se…

14 hours ago

Shenjat që tregojnë se pickimi i një insekti mund të jetë më serioz nga sa duket

    Shumica e pickimeve nga insektet shkaktojnë vetëm kruajtje, skuqje ose ënjtje të lehtë.…

14 hours ago