<div id="reklama-170x600">
    <script type="text/javascript">
        window.ANConfig = window.ANConfig || {};
        window.ANConfig.placements = window.ANConfig.placements || [];

        window.ANConfig.placements.push({
            adUnitId: 'reklama-170x600',
            propertyId: '104390',
            placementId: '840783',
            data: {
            },
            onLoad: function (adUnitId) {
                console.log('1', adUnitId);
            },
            onFail: function (adUnitId) {
                console.log('0', adUnitId);
                //fallback code
            },
        });

        (function () {
            if (!document.getElementById('ap-js')) {
                var ver = new Date().toISOString().split(':')[0].replace(/\D/g,'');
                var apjs = document.createElement("script");
                apjs.type = "text/javascript";
                apjs.async = true;
                apjs.setAttribute('id', 'ap-js');
                apjs.src = "https://central.gjirafa.com/js/ap-gjanout.js?v=" + ver;
                document.head.append(apjs);
            }
        })();
     </script>
</div>

ADN e lashtë nga hunët, avarët dhe magjarët

Sot u shpall në para-publikim një artikull i ri shkencor mbi popujt shtegtues nga Euroazia drejt pellgut panonik gjatë shekujve 3-9, duke përfshirë kryesisht hunët, avarët dhe magjarët (hungarezët). Shkencëtarët analizuan eshtrat e mbi 200 skeleteve, duke nxjerrë të dhëna mbi prejardhjen e tyre si në vijë mashkullore e femërore, edhe në autosomale.
Artikulli gjen se hunët dhe avarët kanë përputhje gjenetike dhe prejardhje të afërt. Të dy popullsitë kanë diversitet të lartë me prejardhje pjesërisht të ngjashme me europianët e pjesërisht me popujt e Azisë qendrore e veri-lindore. Rezultati mbështet hipotezat e zhvendosjes së tyre nga këto rajone drejt Europës. Kurse magjarët (hungarezët) ishin me prjeardhje nga pjesa veriore e Euroazisë, kurse lidhja e tyre me hunët e avarët është më e largët. Sipas autorëve këto popullsi u integruan shpejt me popujt vendas.
Me qenë se rezultatet vijnë nga Hungaria, gjetjet janë me rëndësi edhe për prejardhjen e popujve të Ballkanit, përfshirë shqiptarët. Shumica e haplogrupeve shqiptare, pritshëm, u gjetën në skelete të këtij studimi, më së shpeshti haplogrupi E-V13 (shek. 7-10), i cili u shfaq në 18 skelete avare të periudhave të ndryshme dhe në mbetje nga pushtuesit magjarë. Haplogrupi J2b-L283 (shek. 7-10) u shfaq po ashtu në tri skelete avare dhe hungareze, I2a-Y3120 në 8 skelete hungareze (shek 8-10), R1b-CTS9219 në një skelet hun (shek. 4-5).
Pjesa dërrmuese e rezultateve E-V13 ishin të avarëve të vonë (shek 7-8), ndër të cilët ishte mes haplogrupeve kryesore, pasi u gjet në 12 prej 43 skeleteve të tyre, ose 27.9%. Nga ana tjetër, ndër avarët e hershëm, E-V13 ishte shumë e rrallë: 1/22 ose 4.5%. Pra, me shumë mundësi E-V13 ishte ose shumë e rrallë ose mungonte ndër avarët shtegtarë të Euroazisë, dhe u bë haplogrup i rëndësishëm ndër ta vetëm pasi mbërritën në Pannoni dhe filluan të integrojnë popujt vendas. Në mbështetjë të kësaj mundësie është edhe mungesa e E-V13 mes skeleteve elitare avare.
Ndër degët e haplogrupeve që publikuan autorët, ato që janë më të afërta me degët shqiptare janë E-V13>FGC11457, ku bëjnë pjesë shumë rezultate shqiptare nga të githa trevat, E-V13>FGC33614>A10158, degë e afërt me degën e fisit Berisha dhe disa rezultateve Sop dhe Morinë, E-V13>CTS9320 me rezultate nga të gjitha trojet, po ashtu E-V13>CTS9320>BY4529, R1b-CTS9219, J2b-L283>Z1297, etj.
Lidhjet mes degëve shqiptare paleo-ballkanike dhe atyre të gjetura në këtë artikull janë kryesisht 3000-5000 vjecare, pra mund të flitet për lidhje të rëndësishme mes paraardhësve të shqiptarëve dhe popujve panonikë të këtyre periudhave të Bronzit dhe Hekurit. /Projekti Rrenjet

postbck postbck

Leave a Comment
Share
Published by
postbck postbck
4 years ago

Recent Posts

Shqipëria dhe Kosova, ndër vendet me përdorimin më të lartë të IA-së gjeneruese në Europë

Përdorimi i inteligjencës artificiale gjeneruese po përhapet me ritme të ndryshme në Europë, por Shqipëria…

17 hours ago

1448 — Planet sekrete për shkatërrimin e Skënderbeut

Më 27 qershor 1448, Republika e Venedikut harton udhëzime sekrete për të dërguarin e saj…

17 hours ago

”Moj e bukura More”, hulumtimi i Edi Shuriut për historinë e këngës së bukur arbëreshe

Kënga “Moj e bukura More” përfaqëson njërën ndër lirikat më të bukura të shkruara dhe…

17 hours ago

Dëshironi domate të shijshme dhe lëngshme, shtoni këtë përbërës natyral në kopshtin tuaj

Nuk ka asgjë më të mirë se domatet e pjekura, të rritura në shtëpi, të…

2 days ago

“Pandemia dixhitale”, alarmi i ri global për internetin

Stuhitë diellore dhe kabllot nënujore, kërcënim për rrjetin botëror Brishtësia e rrjetit internet mund të…

2 days ago

“Symfonija e Shqipevet” e Ernest Koliqit ky kushtrim dhe në besëlidhje shpirtërore me fatin e Shqipërisë

Albert Vataj Ka tekste që lexohen si letërsi dhe ka të tjera që ngrihen mbi…

2 days ago