Kontributi qe dhane dijetaret Shqiptare ne zhvillimin e Rilindjes Evropiane ne shekullin e 16

Kontributi qe dhane dijetaret Shqiptare ne zhvillimin e Rilindjes Evropiane ne shekullin e 16te.Sipas shume studimeve qe jane bere nga historiane Shqiptare dhe te huaj para pushtimit Osman te Shqiperise vendi yne Shqiperia kishte arritur njefare zhvillimi te konsiderueshem ne ekonomi dhe ne kulture.Tashme dihen fare mire qe vendi yne ka pasur kushtetuta.Ketu mund te permendim kushtetutat apo statutet e Drishtit,Shkodres,Lezhes dhe shume qyteteve te veriut te Shqiperise.Nje vend me statut ose me kushtetute nenkupton nivel te larte organizimit shteteror dhe ligjor.

 Rilindja Evropiane ose sic dihet ndrysh,Rilindja İtaliane u quajt epoka kur u perkthyen veprat e periudhes antike Greke dhe Romake.Ne kete kohe u bene te njohur artistet si Leonardo Da Vinci,Rafaelo,Mikelanhelo,Verpchio,Carpacci dhe shume te tjere.Leonardo da Vinci ishte nje gjeni qe u morre me shume fusha te dijes.Leonardo veç artit te piktures studjoi mekaniken,fiziken,optiken,bijologjine dhe shkencat e tjera egzakte.Leonardo da Vinci lindi ne Firenze te İtalise ne vitin 1452.Mesimet e para per pikture i mori nga nje piktor shume i njohur i Rilindjes İtaliane me emrin Verochio.Mikelanhelo punoi shume vepra arti ne Vatikan,Rome.Kapela Sistine eshte nje nga kryeveprat e tij.Perveç piktures ai punoi edhe ne skulpture dhe realizoi kryeveprat si ‘Moisiu’ dhe ‘Davidi’.Rafaelo realizoi shume vepra.Pa folur me shume per Rilindjen İtaliane ne kete blog do permendim disa nga personalitetet e njohura me origjine Shqiptare te cilet dhane kontributin e tyre ne filozofi,art dhe ne shkencen e Rilindjes İtaliane.Ne shekullin e 15te Shqiperia sulmohej vazhdimisht nga ushtrite Osmane.Kjo gje beri qe shume Shqiptare te largoheshin nga atdheu per ne Evrope.Shume nga keta Shqiptare dihet mire qe emigruan ne Dalmaci,Napoli,Venecia dhe ne shume vende te njohura te İtalise.Ketu ne fillim do te permendim piktorin e njohur te Rilindjes İtaliane me origjine Shqiptare ”Vittore Carpaccio”.Carpacio realizoi shume vepra ne qytetin e Venecias ne İtali.Burimet flasin qe ai ishte me origjine nga Shqiperia.Sipas burimeve te historike thuhet qe Carpaccio ishte student i piktorit te njohur ”Gentille Bellini’.Bashke me Bellinin ai shkon ne Konstandinopoje (Stamboll) qytet ky qe sa po ishte pushtuar nga Osmanet ne vitin 1453.Gentille Bellini ka realizuar edhe portretin e njohur te Sulltan Mehmet Pushtuesit.Shqiptaret e njohur te tjere qe kontribuan per Rilindjen İtaliane ishin Marin Barleti,Marin Beçikemi,Leonik Tomeu,vellezerit piktore me mbiemrin Albani,piktori i njohur Mark Bazaiti,Mikel Maruli dhe shume te tjere.Leonik Tomeu ishte nje dijetar,astronom qe studjoi veprat antike greke dhe i perktheu ne ghjuhen italiane.Ne universitetin e Padoves te İtalise Tomeu jepte mesim si profesor.Nje periudhe Nicolaus Copernikus shkencetari i njohur ka marre mesim nga Tomeu ne kete universitet.Marin Barleti humanisti i njohur shqiptar ka marre pjese edhe ne betejat e Skenderbeut kunder Osmaneve.Ne vitin 1479 mori pjese ne mbrojtjen e Kalase se Shkodres.Mbas pushtimit te Shqiperise nga Osmanet shkon ne Venecia dhe shkruan ‘Historine e Skenderbeut’ dhe ‘Rrethimi i Shkodres’ dy veprat te cilat ishin nga me te lexuarat ne Evrope.Mikel Maruli gjithashtu mori pjese si ushtar stradiot ne lufte kunder Osmaneve.Maruli ishte edhe dijetar dhe humanist shume i njohur.Te gjithe keto personalitete qe permenda me siper ishin shqiptare te cilet u larguan nga Shqiperia per shkak te rrezikut Osman.Ne ato vite Shqiperia sulmohej vazhdimisht nga ushtrite Osmane.

Burimet:
‘Kontribut Shqiptar ne Rilindjen Evropiane’ shkruar nga Mikel Prenushi

‘Rrethimi i Shkodres’ Marin Barleti

‘Leonardo’ Michael White