Kalaja e Zveçanit është ndërtuar në një kupë vullkanike të shuar në veri të qyteti të Mitrovicës, në një lartësi mbidetare rreth 740 metra. /InforCulture.info
Kalaja ka përballë luginën e lumit Ibër dhe qytetin e Mitrovicës ndërsa në të majtë të saj ka minierën e Trepçës. Lashtësia e saj ende nuk është evidentuar sa duhet, ndërsa për herë të parë përmendët në shekullin e 10-të si fortesë e Perandorit Bullgar Simeon I (893-927).
Kalaja e Zveçanit besohet se qysh në antikitet e deri vonë ishte shkatrruar dhe rindertuar disa herë. Ajo përmbanë gjurmë të shumta të lashtësisë dardane, e më pas gjurmë të perandorisë romake dhe bizantine. Për shkaqe politike mirë të ditura në Kosovë, në Kalanë e Zveçanit asnjëher nuk është gjurmaur sa duhet që të ndritet sa më shumë historia e saj.
Në rrethinë të qytetit të Mitrovicës përkatësisht në Shalë të Bajgorës tregohen shumë legjenda të ndryshme për kalanë, e njëra ndërto thot se: ..dikur herët në lashtësi, kishte qenë një burrë i cili menjher pas martesës së tij kishte shkuar të punojë në ndërtimin (rindërtimin) e Kalasë së Zveçanit. Pas shkuarjes së tij atje, në shtëpinë e tij i kishte lindur djalë. Puna në kala ishte aq e gjatë dhe e mundimshme sa që babi nuk kishte arritur asnjherë ta takoj djalin e tij. Ndërsa djali pasi që ishtë rritur rreth ç5 vjeq kishte filluar të interesohet për babain e tij dhe vendos të shkoj ta kërkoj.
Djali pasi që arrinë në vendin ku bësheshin punimet fillon të pyes për babain e tij duke e kërkuar në emër dhe mbiemër. Duke kërkuar hasë në babain e tij pa e ditur se është ai dhe e pyet. Burri që ishtë duke punuar kur merr vesh se ishte djali i tij ai që po e kërkonte e godet me copë shkëombi në kokë dhe e mbyt djalin e tij. Thuhet se arsyeja e mbytjes ishte që babai nuk kishte dëshirë që biri i tij të i përjetonte mundimet dhe vuajtjet e mëdha sic i kishte përjetuar ai gjatë punës në kala.
Ka edhe shumë legjenda të ngjashme që tregojnë për lidhjen e shqiptarve me Kalanë e Zveçanit, që janë përcjellur nëpër breza. Kalaja e Zveçanit edhe sot e kësajë dite pret një studim dhe hulumtim të mirëfillt.
Më poshtë InforCulture sjellë një fotografi interesante të hyrje-daljes sekrete të kalasë në vendin e quajtur Zagraxhë, që është përdorur në raste të ndryshme luftrash për largim të popullatës. /InforCulture.info
Personat e moshuar që gëzojnë shëndet të mirë nuk duhet të përdorin aspirinë në…
Pas lindjes së foshnjes më së miri është që të filloni ta mësoni ta…
Shumë nga ne njohin dikë që duket sikur nuk sëmuret kurrë. Ndoshta është pastor…
Balë Alia, i vrarë në vitin 1884, ishte një udhëheqës shqiptar dhe kampion dhe hero…
Mbajtja e nivelit të sheqerit në gjak brenda kufijve normalë është një nga aspektet më…
Në peizazhin e historiografisë së shekullit të 19-të, vepra e avokatit Pietro Chiara, “L’Albania” (1869), qëndron…