“Syri i Saharasë”,Mrekulli gjeologjike e Afrikës

Struktura masive rrethore me diametër 40 kilometra në Shkretëtirën Sahara të Mauritanisë njihet gjithashtu si Struktura Richat ose Guell al-Richat. Duke u shfaqur në një shkretëtirë kryesisht pa karakteristika, kjo mrekulli gjeologjike i ngjan syrit të një demi të madh që vështron në hapësirë nga mesi i Saharasë. Kjo kube e madhe e përmbysur e cila në fakt është e dukshme nga hapësira, fillimisht u mendua se ishte rezultat i goditjes së një asteroidi në Tokë.

Provat për këtë teori mungonin dhe tani argumentohet gjerësisht se është rezultat i erozionit. Shkalla të ndryshme të erozionit në lloje të ndryshme shkëmbinjsh kanë formuar kreshta koncentrike. Shkëmbinj më rezistent ndaj erozionit formojnë kreshta të larta (blu dhe vjollce), ndërsa shkëmbinjtë jo-rezistentë formojnë lugina (të verdha). Kjo çoi në formimin e kuesteve rrethore të përfaqësuara nga tre unaza të futura që zhyten jashtë nga struktura. Qendra e strukturës përbëhet nga një raft gëlqeror-dolomit që mbyll një breçia silikoni në shkallë kilometri dhe është ndërhyrë nga pritat e unazave bazaltike, ndërhyrjet kimberlitike dhe shkëmbinjtë vullkanikë alkalikë.

Gjeologët besojnë se Syri i Saharasë është një kube gjeologjike e formuar miliona vjet më parë. Kjo ndodhi kur aktiviteti vullkanik nga thellësia nën sipërfaqen e Tokës ngriti të gjithë peizazhin rreth Syrit. Këto rajone nuk ishin shkretëtira, siç janë sot. Në vend të kësaj, ata ka të ngjarë të ishin shumë më të butë, me ujë të bollshëm që rrjedh. Shkëmbinjtë ranorë të shtresuar u depozituan nga erërat që fryjnë dhe në fund të liqeneve dhe lumenjve gjatë temperaturave të buta. Rrjedha vullkanike nëntokësore përfundimisht shtyu shtresat mbivendosëse të gurëve ranorë dhe shkëmbinjve të tjerë. Pasi u shua vullkanizmi, erozioni i erës dhe ujit filloi të hajë shtresat e shkëmbinjve me kube. Rajoni filloi të qetësohet dhe të shembet në vetvete, duke krijuar tiparin përafërsisht rrethor të “syrit”.

Në veriperëndim të syrit është Mali Kediet ej Jill, maja më e lartë e Mauritanisë (gati 1000 metra). Mali ka një përqendrim të madh të magnetitit, duke i dhënë atij një nuancë të kaltërosh dhe duke prishur sondazhet magnetike dhe lundrimin aty pranë. Sahara Perëndimore mbush pjesën veriore.

Syri i Saharasë tërheq turistë dhe studiues, të cilët mblidhen për të parë/studiuar personalisht veçorinë unike gjeologjike. E ardhmja e Syrit është e hapur për tekat e natyrës. Erozioni kërcënon peizazhin e tij ndërsa erërat e shkretëtirës mund të sjellin më shumë duna në rajon duke e zhytur atë me rërë dhe pluhur.LSh