Vaksina e personalizuar kundër kancerit tregon rezultate të shkëlqyera: zvogëlon rrezikun e përsëritjes së melanomës me 42 përqind

 

 

Kanë kaluar 20 vjet që kur studiuesit australianë zhvilluan vaksinën e parë në botë për të parandaluar kancerin. Falë vaksinës HPV, Australia është në rrugën e duhur për t’u bërë një nga vendet e para në botë që eliminon kancerin e qafës së mitrës.

 

Hulumtimi i udhëhequr nga shkencëtarët australianë ka sjellë një tjetër përparim të rëndësishëm, këtë herë në luftën kundër kancerit të lëkurës.

Një vaksinë e personalizuar kundër kancerit e bazuar në teknologjinë mRNA ka arritur rezultate pozitive në një provë klinike të fazës 3. E kombinuar me imunoterapinë standarde, vaksina uli rrezikun e përsëritjes së melanomës ose vdekjes me 42 përqind krahasuar me imunoterapinë e përdorur vetëm.

 

 

Rezultatet janë edhe më të mira nga sa kishin pritur shkencëtarët.

Georgina Long, një onkologe dhe studiuese kryesore e provës ndërkombëtare nga Instituti i Melanomës së Australisë, prezantoi gjetjet në Kongresin e Shoqërisë Evropiane të Onkologjisë Mjekësore në vitin 2026.

Rezultatet do të publikohen në revistën prestigjioze mjekësore New England Journal of Medicine.

 

 

“Këto gjetje përfaqësojnë një ndryshim themelor në qasjen ndaj kancerit: ne po e përdorim sistemin imunitar në një mënyrë të ndryshme, të personalizuar për të zvogëluar rrezikun e përsëritjes së melanomës ose vdekjes. Kjo nuk është arritur kurrë në historinë e zhvillimit të ilaçeve kundër kancerit”, tha Long.

 

 

Robert Vonderheide, një onkolog dhe president i Shoqatës Amerikane për Kërkimin e Kancerit, i cili nuk ishte i përfshirë në provë, i tha The New York Times se rezultatet janë të krahasueshme me arritjet më të mëdha shkencore të shkencëtarëve.

 

 

Si funksionon vaksina?

Vaksina u zhvillua nga kompanitë farmaceutike Moderna dhe Merck. Është projektuar për të zvogëluar rrezikun e përsëritjes së melanomës pas heqjes kirurgjikale të tumorit.

Së pari, studiuesit analizojnë materialin gjenetik të tumorit të secilit pacient. Pastaj ata përcaktojnë karakteristikat e tij specifike, domethënë, çfarë i dallon qelizat tumorale nga qelizat e shëndetshme në trup.

 

 

Bazuar në këtë informacion, krijohet një vaksinë e personalizuar që ndihmon sistemin imunitar të njohë qelizat kancerogjene dhe t’i sulmojë ato.

“Vaksina përmban udhëzime për mRNA-në që u lejojnë qelizave në trup t’i paraqesin këto karakteristika specifike sistemit imunitar. Kjo i jep atij udhëzime të qarta se çfarë duhet të njohë dhe sulmojë”, shpjegon Long.
Vaksina përdoret në kombinim me një imunoterapi ekzistuese, ilaçin “Kytruda” (pembrolizumab).

 

 

“Kanceri mund ta mashtrojë sistemin imunitar duke e bërë të mendojë se qelizat tumorale janë normale. Në këtë mënyrë, ai e pengon sistemin imunitar t’i sulmojë ato”, shpjegon Long.

Ilaçi “Kytruda” bllokon mekanizmin me të cilin tumori shtyp përgjigjen imunitare, duke u lejuar qelizave imune të njohin dhe sulmojnë kancerin. Megjithatë, i njëjti ilaç përdoret tek pacientë të ndryshëm, ndërsa vaksina përshtatet sipas karakteristikave të tumorit të secilit individ.

Është ky personalizim i trajtimit, i kombinuar me pembrolizumab, që duket se përmirëson rezultatet e trajtimit.

 

 

Prova klinike e fazës 3 përfshinte më shumë se 1,100 pacientë në 157 vende në të gjithë botën. Rezultatet konfirmojnë gjetjet inkurajuese të provës së fazës 2, të botuar në vitin 2024.

Tek pacientët që nuk kishin shenja të kancerit gjashtë muaj pas fillimit të trajtimit, rreziku i rikthimit të melanomës ose vdekjes u ul me 58 përqind krahasuar me pacientët që morën vetëm pembrolizumab.

Vaksina nuk është ende e disponueshme për pacientët në Australi ose Shtetet e Bashkuara, por rezultatet janë pjesë e procesit të miratimit rregullator. Miratimi dhe disponueshmëria për pacientët mund të zgjasë disa vite, varësisht nga vendi.

Megjithatë, potenciali i teknologjisë së ARNm-së nuk kufizohet vetëm në kancerin e lëkurës.

 

 

“Rezultatet e suksesshme në melanomë mund të shënojnë fillimin e një ndryshimi themelor në mënyrën se si e trajtojmë kancerin, duke u lejuar pacientëve të qëndrojnë pa sëmundje për më gjatë”, thotë Long.

Alex Menzies, një onkolog mjekësor në Institutin e Melanomës në Australi, beson se vaksinat e personalizuara mund të ndihmojnë gjithashtu në trajtimin e llojeve të tjera të kancerit ku imunoterapitë ekzistuese kanë efektivitet të kufizuar.

 

 

Edhe pse disa prova të vaksinave të ARNm-së kundër llojeve të tjera të kancerit deri më tani nuk kanë arritur të tregojnë një ulje të rrezikut të përsëritjes së sëmundjes, rezultatet në melanomë hapin mundësi të reja.