<div id="reklama-170x600">
    <script type="text/javascript">
        window.ANConfig = window.ANConfig || {};
        window.ANConfig.placements = window.ANConfig.placements || [];

        window.ANConfig.placements.push({
            adUnitId: 'reklama-170x600',
            propertyId: '104390',
            placementId: '840783',
            data: {
            },
            onLoad: function (adUnitId) {
                console.log('1', adUnitId);
            },
            onFail: function (adUnitId) {
                console.log('0', adUnitId);
                //fallback code
            },
        });

        (function () {
            if (!document.getElementById('ap-js')) {
                var ver = new Date().toISOString().split(':')[0].replace(/\D/g,'');
                var apjs = document.createElement("script");
                apjs.type = "text/javascript";
                apjs.async = true;
                apjs.setAttribute('id', 'ap-js');
                apjs.src = "https://central.gjirafa.com/js/ap-gjanout.js?v=" + ver;
                document.head.append(apjs);
            }
        })();
     </script>
</div>

Categories: HISTORI/ARKEOLOGJI

A e vr’au mbreti ilir Genti vëllaun e tij Platorin?!

Ndër çështjet më problematike të historisë ilire të shekullit II p.e.s. është ajo e marrëdhënies mes mbretit Gentius dhe vëllait të tij Platorit. Pretendimi se Genti e vrau Platorin për të marrë pushtetin është përsëritur shpesh në literaturë, por burimet mbi të cilat mbështetet ky pohim janë të kufizuara dhe kërkojnë një lexim të kujdesshëm.

Platori, biri i mbretit Pleurati III, përmendet në burimet romake si trashëgimtar i mundshëm i fronit ilir. Në këtë periudhë, trashëgimia mbretërore në Iliri nuk ishte e rregulluar nga ligje të shkruara, por varej nga ekuilibrat fisnorë, mbështetja e aristokracisë dhe, mbi të gjitha, nga aleancat politike. Në këtë kontekst, rivaliteti ndërmjet vëllezërve për pushtet nuk përbën një përjashtim, por një dukuri të zakonshme të botës helenistike.

Sipas Tit Livit, Platori kishte planifikuar martesën me Etutën, vajzën e mbretit dardan Monuni II. Kjo martesë do ta kishte forcuar ndjeshëm pozitën e tij politike, duke i siguruar mbështetje nga Dardania dhe duke e bërë një kandidat serioz për fronin. Livy shkruan se Genti, i ndërgjegjshëm për këtë rrezik, urdhëroi vrasjen e vëllait të tij dhe më pas u martua vetë me Etutën, duke përvetësuar aleancën që fillimisht i ishte destinuar Platorit.

Megjithatë, kjo rrëfenjë duhet trajtuar me rezervë. Tit Livi shkruan nga perspektiva romake dhe në një periudhë kur Iliria tashmë ishte nën kontrollin e Romës. Në historiografinë romake, paraqitja e sundimtarëve të huaj si vëllavrasës, tiranikë ose moralisht të korruptuar ishte një mjet i njohur për të justifikuar pushtimet dhe ndërhyrjet politike. Figura e Gentit, si kundërshtar i Romës, nuk përbën përjashtim nga kjo prirje.

Një element domethënës është mungesa e dëshmive të pavarura që ta konfirmojnë këtë akt. Polibi, i cili në përgjithësi shihet si burim më analitik dhe më pak moralizues, nuk ndalet në mënyrë të qartë te vrasja e Platorit. Po ashtu, nuk ekzistojnë burime epigrafike apo arkeologjike që të hedhin dritë mbi fatin e tij. Kjo mungesë nuk e përjashton mundësinë e vrasjes, por e vendos atë në një zonë të paqartë, ku faktet historike dhe interpretimi politik ndërthuren.

Historianët modernë priren ta shohin këtë episod si pjesë të një konflikti më të gjerë dinastik. Shumë prej tyre pranojnë se eliminimi i rivalëve për pushtet ishte praktikë e zakonshme në monarkitë e kohës, por theksojnë se mënyra se si na është transmetuar ngjarja mund të jetë thjeshtësuar ose dramatizuar nga autorët romakë. Nuk përjashtohet mundësia që Platori të jetë eliminuar politikisht, ose që vdekja e tij të ketë ndodhur në rrethana që burimet romake i kanë interpretuar sipas interesave të tyre.

Në mungesë të burimeve ilire, çështja mbetet e hapur. Ajo që mund të thuhet me siguri është se rrëfimi për vrasjen e Platorit reflekton jo vetëm një konflikt familjar, por edhe mënyrën se si historia e Ilirisë është shkruar kryesisht nga këndvështrimi i fitimtarëve. Në këtë kuptim, Platori shfaqet më shumë si figurë e një krize dinastike sesa thjesht si viktimë e një vëllavrasjeje, ndërsa Genti mbetet një sundimtar kompleks, veprimet e të cilit duhet të lexohen në kontekstin e një kohe të dominuar nga presioni politik dhe ushtarak romak. /Trungu & InforCulture

admin admin