<div id="reklama-170x600">
    <script type="text/javascript">
        window.ANConfig = window.ANConfig || {};
        window.ANConfig.placements = window.ANConfig.placements || [];

        window.ANConfig.placements.push({
            adUnitId: 'reklama-170x600',
            propertyId: '104390',
            placementId: '840783',
            data: {
            },
            onLoad: function (adUnitId) {
                console.log('1', adUnitId);
            },
            onFail: function (adUnitId) {
                console.log('0', adUnitId);
                //fallback code
            },
        });

        (function () {
            if (!document.getElementById('ap-js')) {
                var ver = new Date().toISOString().split(':')[0].replace(/\D/g,'');
                var apjs = document.createElement("script");
                apjs.type = "text/javascript";
                apjs.async = true;
                apjs.setAttribute('id', 'ap-js');
                apjs.src = "https://central.gjirafa.com/js/ap-gjanout.js?v=" + ver;
                document.head.append(apjs);
            }
        })();
     </script>
</div>

Categories: KURIOZITETE

Pse dështoi eksperimenti i Delhit për të luftuar smogun toksik me shi artificial

Autoritetet në kryeqytetin indian, Delhi, ndërmorën pa sukses një provë të krijimit të shiut artificial, një proces që konsiston në ndryshimin e reve për të prodhuar reshje, në përpjekje për të luftuar ndotjen e rëndë të ajrit në qytet të martën.

Krijimi i shiut artificial bëhet duke hedhur në re grimca të vogla, zakonisht jodid argjendi, për të nxitur reshje. Kjo teknikë përdoret në shumë vende të botës, por ekspertët dyshojnë në efikasitetin e saj si një masë afatgjatë për kontrollin e ndotjes së ajrit.

Një ekip nga Instituti Indian i Teknologjisë (IIT) në Kanpur, në bashkëpunim me qeverinë e Delhit, zhvilloi provën mbi disa lagje të qytetit, ndërsa një shtresë e dendur smogu kishte mbuluar zonën. Por përpjekja,e para pas 53 vitesh, u vlerësua si “jo plotësisht e suksesshme” për shkak të mungesës së lagështisë në ajër.

Gjatë dy javëve të fundit, Indeksi i Cilësisë së Ajrit (AQI) në Delhi, që mat nivelin e grimcave të imta PM 2.5 në ajër, të cilat mund të bllokojnë mushkëritë, ka luhatur mes 300 dhe 400, gati 20 herë mbi kufirin e pranueshëm.

Të martën, autoritetet përdorën një avion Cessna për të lëshuar flakadanë me jodid argjendi dhe klorur natriumi në atmosferë.

Në një deklaratë, IIT Kanpur tha se, pavarësisht mungesës së reshjeve, u regjistrua një ulje e matshme e grimcave ndotëse pas eksperimentit të së martës, “duke treguar se edhe në kushte me lagështi të kufizuar, krijimi artificial i shiut mund të kontribuojë në përmirësimin e cilësisë së ajrit”.

Megjithatë, drejtori i institutit, Manindra Agarwal se kjo nuk mund të shihet si një zgjidhje afatgjatë për problemin kronik të ndotjes në Delhi.

“Një nga masat e suksesit është nëse bie shi, gjë që nuk ndodhi,” tha Agarwal. “Përmbajtja e lagështisë në re dje [të martën] ishte shumë e ulët. Do të vazhdojmë përpjekjet tona në të ardhmen e afërt.”

Sipas Ministrit të Mjedisit të Delhit, Manjinder Sirsa, prova pritet të përsëritet në javët e ardhshme, kur nivelet e lagështisë në re të rriten sërish.

Sipas Institutit Indian të Meteorologjisë Tropikale, eksperimenti i parë i krijimit të shiut në Delhi u krye në vitin 1957, dhe i dyti në 1972.

Ndërsa ato përpjekje kishin për qëllim menaxhimin e thatësirës, kjo ishte hera e parë që procesi përdorej për të luftuar ndotjen, tha Agarwal.

Qyteti kishte planifikuar një përpjekje të ngjashme edhe në vitin 2023, por plani nuk u realizua për shkak të vonesave në miratimin gjyqësor.

Në atë kohë, shkencëtarët kishin theksuar gjithashtu se bëhej fjalë për një strategji të kushtueshme me shkallë të ulët suksesi.

Procesi i krijimit të shiut përshpejton kondensimin e lagështisë në re për të krijuar reshje. Granulat e kripës veprojnë si grimca akulli që nxisin formimin e kristaleve të akullit në re. Lagështia në re ngjitet më pas te këto kristale dhe kondensohet në shi.

Por ky proces nuk funksionon gjithmonë dhe varet nga sasia e duhur e lagështisë dhe e lagështirës në re që të lejojë formimin e bërthamave të akullit.

“Nuk ka ende mjaftueshëm prova shkencore se sa mund të ulet AQI përmes krijimit të shiut artificial,” tha eksperti i ndryshimeve klimatike dhe qëndrueshmërisë, Abinash Mohanty.

“Gjithashtu, nuk dimë cilat janë efektet e tij, pasi në fund të fundit po përpiqesh të ndryshosh proceset natyrore dhe kjo gjithmonë ka kufizime.”

Në nivel global, përpjekjet për krijimin e shiut kanë dhënë rezultate të përziera. Kina është mburrur me suksesin e saj në menaxhimin e reshjeve përpara mbajtjes së Lojërave Olimpike, duke përdorur raketa, topa dhe dronë për të realizuar procesin.

Megjithatë, në Emiratet e Bashkuara Arabe janë ngritur dyshime ndaj teknikës, sidomos pas përmbytjeve të mëdha që goditën Dubain vitin e kaluar.

/tvklan.al

admin admin