<div id="reklama-170x600">
    <script type="text/javascript">
        window.ANConfig = window.ANConfig || {};
        window.ANConfig.placements = window.ANConfig.placements || [];

        window.ANConfig.placements.push({
            adUnitId: 'reklama-170x600',
            propertyId: '104390',
            placementId: '840783',
            data: {
            },
            onLoad: function (adUnitId) {
                console.log('1', adUnitId);
            },
            onFail: function (adUnitId) {
                console.log('0', adUnitId);
                //fallback code
            },
        });

        (function () {
            if (!document.getElementById('ap-js')) {
                var ver = new Date().toISOString().split(':')[0].replace(/\D/g,'');
                var apjs = document.createElement("script");
                apjs.type = "text/javascript";
                apjs.async = true;
                apjs.setAttribute('id', 'ap-js');
                apjs.src = "https://central.gjirafa.com/js/ap-gjanout.js?v=" + ver;
                document.head.append(apjs);
            }
        })();
     </script>
</div>

Categories: HISTORI/ARKEOLOGJI

Prehistoria: Si jetonin fëmijët në antikitet?

Në shoqëritë moderne perëndimore, fëmijët mbrohen nga i ftohti, nga rreziqet dhe nga gabimet e tyre: si ia dolën ata në kohët parahistorike, në mungesë të lojërave, YouTube dhe TV? Një studim i vitit 2018 nga Universiteti Bournemouth (Britania e Madhe), i publikuar në Scientific Reports, përpiqet t’i përgjigjet kësaj pyetjeje duke u nisur nga provat intriguese fosile: gjurmët e këmbëve të fëmijëve të gjetura në Etiopi, që datojnë 700 mijë vjet më parë – pra më e vjetër se çdo dokument i shkruar (parahistoria, në fakt).

Gjurmët u gjetën në vendin e Melka Kunture (në luginën e sipërme Awash, Etiopi) gjatë një fushate gërmimi të kryer nga Universiteti La Sapienza (Romë). Ata u përkasin të rriturve dhe fëmijëve të Homo heidelbergensis (një specie e zhdukur hominidësh) dhe gjenden pranë shumë gjurmëve të kafshëve (thundrathë, gjitarë të tjerë dhe zogj) të mbledhur rreth një liqeni balte. Në vend u gjetën gjithashtu vegla guri dhe mbetjet e një hipopotami të therur. E gjithë skena ishte e mbuluar dhe është ruajtur deri më tani nga një shtresë hiri vullkanik që u depozitua në gjurmët 700 milionë vjet më parë, menjëherë pas kalimit të njerëzve dhe kafshëve.

Disa gjurmë i përkasin fëmijëve një ose dy vjeç, me këmbët e tyre në baltë, ndërsa të rriturit merreshin me aktivitete të tjera: të vegjlit nga Melka Kunture nuk “liheshin në shtëpi”, por i shoqëronin të rriturit në aktivitetet e tyre të ditës. , më parë si spektatorë dhe – progresivisht – si ndihmës. Modeli i referencës është ai i disa shoqërive moderne të gjuetarëve-mbledhësve, në të cilat fëmijët kontribuojnë në aktivitetet e bariut ose ndihmojnë nënën në kujdesin për të vegjlit.

Pozicioni i gjurmëve sugjeron gjithashtu se fëmijët lejoheshin të familjarizoheshin me veglat prej guri, duke u praktikuar në copa më të vogla të kufomave të kafshëve, duke qëndruar mënjanë ndërsa të rriturit, pak më larg, ishin të zënë me aktivitete mbijetese. Shkolla e mbijetesës filloi herët dhe kishte pak kohë për të qenë fëmijë në kuptimin modern dhe perëndimor.

Gjërat mbetën të tilla për një kohë të gjatë. Siç kujton The Conversation, vendi i malit Hermoso, në Argjentinë, ku ka gjurmë fosile të grave dhe fëmijëve të ruajtura në sedimentet bregdetare, duket se tregon se të vegjlit kishin një rol të rëndësishëm në grumbullimin e ushqimeve të detit dhe burimeve të tjera ushqimore në vijën bregdetare.

Ndërsa disa gjurmë të lëna në shpellën Tuc d’Audoubert në Francë, 15 mijë vjet më parë, sugjerojnë se fëmijët kanë qenë të pranishëm në kohën e krijimit të pikturave dhe gdhendjeve në shkëmb.

InForCulture