Grigor Durrsaku, studiues, tipograf, klerik, pedagog në Akademinë e Voskopojës, shpikës i alfabetit të Elbasanit

I pari që përktheu në shqip Dhiatën e Vjetër dhe të Re

• Rreth vitit 1748 u bë kryepeshkop i Durrësit

• Nënshkrimi i tij i fundit ka qenë viti 1772 si mitropolit i Durrësit, me shumë gjasa në Shën Gjon Vladimir, Shijon të Elbasanit, vit kur ai mund të ketë vdekur.

Grigor Durrsaku, (rreth 1701–1772) ishte studiues, tipograf, mësues shqiptar dhe murg, klerik i krishterë ortodoks i Shqipërisë në periudhën osmane. Mendohet se ka shpikur një alfabet të veçantë shqip, dorëshkrimin e Elbasanit. Dorëshkrimi është një nga pjesët më të vjetra të njohura të letërsisë ortodokse shqiptare, si dhe përkthimi më i vjetër i Biblës Ortodokse në shqip.

Grigori lindi rreth fundit të shekullit të 17-të. Ai përmendet për herë të parë në vitin 1720.

Si studiues i ri, Grigori shkoi për herë të parë në Voskopojë pak përpara vitit 1730. Grigori ishte mësues për njëfarë kohe në Akademinë e Re të Voskopojës.

Rreth vitit 1730 Gregori themeloi shtypshkronjën e Voskopojës. Pajisjet janë sjellë nga Venecia. Në shtypshkronjën e Voskopojës njihen të paktën 14 portrete të botuara, kryesisht të shenjtorëve vendas, të përdorur për qëllime liturgjike. Gregori mbikëqyri shtypshkronjën deri në vitin 1744.

Mendohet se në vitin 1746, Grigori ka banuar në kishën e Shën Gjon Vladimirit, Elbasan. Grigori ishte i pari që përktheu në shqip Dhiatën e Vjetër dhe të Re, duke përdorur një alfabet origjinal, që e kishte shpikur diku rreth vitit 1761. Pasi u transferua në Elbasan, ai mund të kishte paraqitur dorëshkrimin e famshëm të Ungjillit të Elbasanit në 1761.

Rreth vitit 1748 u bë kryepeshkop i kryepeshkopatës së Durrësit për herë të parë. Të paktën në 1761 këtë pozicion e mbante një udhëheqës tjetër ortodoks. Vetëm pas shfuqizimit të Patriarkanës së Ohrit në 1768, Grigori u riemërua nga Patriarkana Ekumenike e Kostandinopojës si mitropoliti i Durrësit. Më vonë në jetë, Grigori i dhuroi libra bibliotekës vendase, e cila, me shumë mundësi u shkatërrua në 1769 kur Voskopoja u pushtua.

Nënshkrimi i tij i fundit ka qenë viti 1772 si mitropolit i Durrësit, me shumë gjasa në Shën Gjon Vladimir, Shijon të Elbasanit, vit kur ai mund të ketë vdekur.

Sipas “Wikipedia”-s në anglisht

Ilustrimi: Portreti në gravurë i Gregorit Durrsakut, botuar në një libër në shtypshkronjën e Voskopojës (viti 1742).