6.1 C
Pristina
Monday, May 16, 2022
Home KULTURË Βίλια; VILIA Attikís - Vendbanim i lashtë - Etimologji

Βίλια; VILIA Attikís – Vendbanim i lashtë – Etimologji

Nga Aleksander Hasanas

Βίλια; Vilia është një vendbanim malor në Attikë (sot Greqi) i ndërtuar në shpatet e malit Kitheron. Vilia ndodhet 56 kilometra në veriperëndim të Athinës, qytezë kjo e ndërtuar në mënyrë amfiteatrale, mbi grykën lindore të hapjes së madhe, e cila formohet nga vargmalet e Kithairon dhe në rrëzë të majës Lestori.
Lartësia mbidetare e Vilisë fillon nga 500 metra dhe përfundon në rreth 600 metra. Është qytet në Atikën Perëndimore dhe i përket nga ana administrative Komunës Mandra – Estili është një qytet që nuk kurrë”.
Kjo qytezë e sotme “Vilia ~ Vila” quhej ndoshta për shkak të peizazhit idilik. I pari që e përmend këtë zonë si Eidyllia (A’Dylia) është gjeografi Meletios i Riu gjatë gjysmës së parë të shekullit të 17-të, i cili thotë se në këtë vend ndodhej Estyli; Estili një qytet që nuku përmend kurrë”.
Etimologji:
Pra, duket qartë se këtu kemi të bëjmë me fjalën e lashtë dhe më se të njohur shqipe: YLL = Dritë; A’Y’LA / vend i lartë, i dukshëm, i ndriçuar, shfaqje … ( i ngrohte IDIL ).
Gjithashtu kemi të njohur tek gjuha shqipe mbi shumë fjalë emërtime për ta bërë edhe më të theksuar (të shquar) kuptimin e saj kemi mbivendosje të një bashtingëllore apo zanore para saj, si p.sh: Aq; K’aq, Rah; K’rah, Ark; B’ark, Eh; T’eh, Rag; P’rag, Bore; D’borë, Yll; B’yll; B’ylli -s, etj., plot.
Me kalimin e kohës, dhe për shkak të pushtimeve romake shumë emërtimeve të pastra ‘iliro –shqiptare’ iu vendos ende një zanore para tyre si p.sh: ‘Enea’ u bë ‘Aenea’, mandej dihet se romaket shkronjen e lashte Y (nga etruskishtja) e lexonin baraz V – Pra kjo ka bërë të mundur devijimin, tjetërsimin e fjale-emërtimeve të ndryshme nga origjinali, e normal ato sot duken si të huaja për të lashtën gjuhën shqipe.
Madje të njohur kemi rastin e fjales shqipe Dhampir e cila prej gjuheve te tjera latine shqiptohet Vampir, pra këto jane arsyet që fjalën e lashtë shqipe në këtë rast si vendemërtim B’YLLIA, apo D’YLIA nga gjuha koine greke u quajt VILLA (Vilia ku B=V) dhe prej romakeve ky vend i ndriçuar u quajt: Estyli; Estili dhe mandej prej fjales shqipe D’ylia duke i shtuar zanoren A përpara saj me vlerën (âshtĕ Yll; Estyli)- kemi (A’Dylia; Idyllia); Eidylia ashtu siç e përmënd dhe gjeografi Meletios i Riu.
Pra kalimi I B ne V/ (υ) sjell në greqishten e sotme fjalën e lashtë shqipe: Byllia = Vilia – emërtim ky që sërish ashtu edhe sipas studiuesit arvanitas Spyros Papanikolaou ka kuptim të pastër prej shqipes: Bila = Vila = vendbanim vendosur sipër LA ashtu si ViLa ndërtesa të larta dhe të bardha në origjinë.
Shih në original shpjegimin etimologjik të këtij vendbanimi të lashtë, ΒΙΛΙΑ – nga arvaniti Spiro Papanikolau
“ΒΙ- = Βάλλω τάχιστα κάτι με την ματιά μου. Βιδώνω με τα μάτια μου. ΛΙΑ-= λίαν -πολύ
ΒΙΛΙΑ = μέρος που μπορεί κάποιος να βλέπει απεριόριστα -τα πάντα. Άρα Τι το καλύτερο για παρατηρητήριο. (καταλάβατε τώρα τι σημαίνει Βίλα ;; Όλα είναι αρμπεντι και όχι Ελληνικά”.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Most Popular

Turma që iu fut valles deri në vdekje: Murtaja e kërcimit që tronditi Strasburgun

Në vitin 1518, një “'murtajë kërcimi" bëri që banorët e qytetit francez Strasburg, që thuhet se kërcenin në mënyrë të pakontrolluar për...

Nga e hëna në të diele, mësoni oraret më të mira për të postuar në Instagram

Mediat sociale vërshojnë jetën tonë! Patjetër që për të hyrë në procesin e leximit të këtij artikulli, ju keni llogarinë tuaj personale...

Ilaçi që zhduk zbokthin

I keni provuar të gjitha medikamente kundër zbokthit dhe nuk keni gjetur shërim? Nëse jeni mërzitur nga ky problem...

Nëse bojleri juaj bën këtë zhurmë, hiqeni menjëherë nga priza

Në rast shpërthimi, bojleri mund të shkaktojë dëme të mëdha materiale apo edhe të marrë jetë. Sipas ekspertëve, bojleri mund të shpërthejë...

Recent Comments